Achttien kikkers

12_kikker_scIk heb dit jaar getracht een nieuwe uitdrukking door te voeren: ‘De wetenschap is een wassen neus’.
Het slaat landelijk gezien nog niet echt aan, maar mijn lief (dit jaar opgeduikeld) is alvast helemaal om.
Ik zeg: ‘De wetenschap is een…’.
‘Wassen neus’, vult zij automatisch aan.
Achter deze nieuwe uitdrukking gaat voornamelijk wrok schuil betreffende mijn scriptie. Eigenlijk ben het niet echt eens met de uitdrukking, zeker niet sinds ik wekelijks een wetenschapper interview voor een rubriek in De Gelderlander.

Maar vandaag verscheen na vier maanden mijn laatste kikker. In totaal heb ik er achttien laten zweven. Het waren verhalen over prachtige onderzoeken, over botsingen die op sigaarvormige ballonnen lijken, schubben die met een pincet uit een vis worden gehaald, incestueuze pulpverhalen uit de Romeinse tijd, wortels die je van boven de grond kunt zien, Indonesische begrafenisceremonies die kostbaarder zijn dan het leven zelf, de kinderen in Nepal die dankzij één tandarts allemaal een tandpastaglimlach hebben gekregen en mensen die letters en cijfers altijd in kleur kunnen zien.

Voor mijn trouwste en meest luidruchtigste fan plaats ik hier nog een fraaie kikker uit de reeks.
“Dennis, deze is voor jou!” (uitspreken met een gladde, wervende radiostem)

De zwevende kikker

Het minimale verschil tussen een haas en een handschoen

Limburgers zijn net Chinezen, alleen dan erger. Dit is geen vooroordeel. Dit is pure wetenschap. Bij de Chinese taal is de melodie bepalend voor de betekenis van de woorden. Dit geldt ook voor het Limburgse dialect. Alleen kan in het Limburgs de melodie van een woord volledig veranderen terwijl de betekenis hetzelfde blijft. Dit maak dit dialect tot iets speciaals.

Rachel Fournier (37), die als taalwetenschapper het Oost-Limburgs dialect heeft onderzocht, geeft zelf graag het voorbeeld van de haas en de handschoen. “In het Limburgs spreek je die twee woorden op dezelfde manier uit, als ‘haas’. Door verschil in spraakmelodie is te horen of het om een haas of een handschoen gaat. Bij de ene betekenis gaat de stem omhoog en bij de andere omlaag. Maar het is veel complexer dan dat. Als de handschoen in een vraag voorkomt is de melodie anders dan wanneer de handschoen in een mededeling voorkomt.”

Fournier, zelf afkomstig uit Zwitserland, heeft vanuit de Radboud Universiteit onderzoek gedaan op middelbare scholen in Roermond en Venlo. Ze liet voornamelijk jongeren, maar ook een groep 50-plussers, via koptelefoons luisteren naar dialectzinnen. Daaruit bleek ten eerste dat er geen verschil bestond tussen de ouderen en jongeren. Het dialect leeft daar dus nog steeds.

Verder werd duidelijk dat de melodie van een woord met een dubbele betekenis belangrijk is om de betekenis te herkennen. Dit lukt de Limburgers vooral goed als het woord beklemtoond wordt of aan het eind van de zin staat. Hieruit blijkt dat Limburgers melodieverschillen heel goed en systematisch kunnen waarnemen. “Ze kunnen dat net zo goed horen als het verschil tussen een ‘a’ en een ‘e’. Dat is bijzonder. Mensen die ABN of Engels spreken kunnen dat niet omdat ze het niet nodig hebben in hun taal.”

Fournier schaamt zich niet voor haar onderzoek naar het Limburgs dialect. “Elke taalwetenschapper weet dat een dialect even belangrijk is als een officiële taal. Het gaat om het systeem. Taal is iets universeels.”

3 gedachten over “Achttien kikkers”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *