Er is altijd een begin (met water en thee!)

.
– Voorgedragen tijdens de boekpresentatie van De verjaardagen, het debuut van Hanneke Hendrix, de speech van Dennis vind je hier
.
Dames en heren, Hanneke, Henk,
.
Er is altijd een begin.
En in dit geval is dat: ‘Voor mijn broers.’
Of het is: ‘Het was een frisse zonnige ochtend en de barman hobbelde met een brakke kop over de keien van het plein.’
Of het is: ‘Het absurde ontstaat uit de confrontatie van de mens die vraagt, en de wereld die op een onredelijke wijze zwijgt.’
Of het is: ‘Het dorp bestond uit een hoofdweg ingesloten door een klooster aan de ene kant en de kerk aan de andere, met in het midden een heuvel waar de nieuwbouwwoningen tegenop gebouwd waren.’
.
Op mijn boekpresentatie, een half jaar geleden, hield Hanneke een speech. Ergens halverwege zei ze:
‘De eerste keer dat ik Willem ontmoette was toen ik met Lea meeging die moest optreden in Huize Heyendaal.’
Niet alleen bij geliefden is het pijnlijk als zo’n uitspraak in het openbaar niet klopt, dat geldt ook als iemand dit zegt met wie je bevriend bent en die je als schrijver zeer bewondert.
Bij onze eerste ontmoeting was er, als vanzelfsprekend, nog geen sprake van vriendschap. Er was bewondering. Van mijn kant dan, Hanneke kende me nauwelijks. Op het Wintertuinfestival 2007 droeg ze voor. De hele avond wilde ik haar aanspreken, maar pas bij de bar – niet heel vreemd natuurlijk – had ik genoeg moed verzameld. Ik complimenteerde haar, zij maakte een grapje zoals zij dat alleen kan, en het ijs was gebroken. Ik fluisterde dat Michiel Romeijn vlak achter haar stond. Ze keek voorzichtig om en toen weer naar mij. We grinnikten als tienermeisjes. Een bekende Jiskefetter stond daar gewoon een paar meter van ons vandaan een biertje te bestellen, hoe gaaf was dat. Soms is het niet zo moeilijk om vrienden te maken.
.
Een ander begin was mijn eenzijdige kennismaking met Hanneke. Die had ik veel eerder. Ik zat met mijn tante in de zaal bij de prijsuitreiking van de schrijfwedstrijd Write Now! Schuin voor ons zat Hanneke, maar dat wist ik toen nog niet. Ik was zeer gespannen, omdat ik het in mijn hoofd had gehaald dat mijn verhaal weleens kans kon maken. Maar toen er over een theatertekst gesproken werd, wist ik voldoende. Schuin voor me werd een meisje gekust en geknuffeld. Ze liep naar voren. Een piepjonge Hanneke Hendrix, dames en heren.
.
Een vernieuwde eenzijdige kennismaking vond een hele poos later plaats, een paar maanden voor de Michiel Romeijn-ontmoeting op het Wintertuinfestival. Dennis stuurde mij een link: hetmeisjedatopdinsdaghetbierschenkt.nl. Alleen die titel al. Ik las een Hooimanverhaal en nog een en nog een. Toen schoof ik mijn stoel achteruit en dacht: goed, of ik ga dit totaal negeren, of ik stop met schrijven.
Ik heb geen van beiden gedaan. Ik ben HMDODHBS blijven lezen en heb daar veel van opgestoken. Vooral wat betreft stijl. Hoe krijg je snelheid in een verhaal, hoe schakel je soepel over naar een volgende scene, hoe zet je in weinig woorden een karakter neer. Ik ontdekte het effect van het gefragmenteerd schrijven en de kracht van de herhaling. Daar heb je geen Kafka of Tolstoj voor nodig, dat kan met Hanneke. Als ik aan een verhaal wilde beginnen, las ik eerst, om in de stemming te komen, een verhaal op HMDODHBS.
.
Weer een ander begin was een plan, Hanneke’s plan. Ze ontvouwde het in de Paraplufabriek, aan een tafeltje in de Plupub, met veel bier. Het idee van een verhalenbundel. Een boekje met verhalen van ons drieën: Dennis, Hanneke en ik. Een dag later grapten Dennis en ik dat het ‘De hooiman en andere verhalen’ moest gaan heten. Niet omdat Hanneke de aanstichter was, maar omdat wij zodanig onder de indruk waren van haar werk dat we vonden dat dat niveauverschil benadrukt moest worden. Het werd uiteindelijk ‘Het nieuwe zwart’, maar het begon die avond in de Plu, op 25 juni 2008. Dat weet ik omdat ik die nacht nog om twee uur een smsje kreeg van Hanneke, dus op 26 juni 2008. Het is een van de oudste smsjes die ik in mijn supersnelle telefoon heb staan. Sommige dingen moet je bewaren. Hanneke schreef:
.
‘Met water en thee! Ooit zijn we rijk en beroemd… Tot die tijd: de hoop! Slaap goed!’
.
Langzaamaan werden we een soort van clubje. Losvast, eentje zonder teveel verplichtingen. Het nieuwe zwart, Literaturjugend, Waai, whatever. Geef het een naam en wij verzinnen snel iets nieuws. Als je de personen in een groep zou indelen in de categorieën modder en lijm dan hoort Hanneke absoluut bij lijm. Ze smst laat in de nacht: ‘Ik drink nooit meer’, en dan bedoelt ze: ‘Ik voel me nu een dooie hond, maar man, ik kan niet wachten tot het glas weer wordt geheven.’ Als je met haar in de auto Nijmegen binnenrijdt, zegt ze steevast: ‘De Waalbrug is thuuskomme.’ En daarmee bedoelt ze: ‘Ik ken een aardig woordje Nimweegs en dat laat ik graag horen als de stad in zicht is en ik de pijnlijke stilte in deze auto kan doorbreken, we moeten immers nog gaan drinken.’
En als we ergens nadrinken van het drinken na het optreden, verzucht ze: ‘Wat hebben we het toch goed.’ Dan bedoelt ze: ‘Wat hebben we het toch goed.’
Met Hanneke erbij krijgt ons clubje meer kleur op de wangen. Er komt een kleedje op tafel, bloemen, een schemerlamp. En Hanneke zit ergens op de hoek, beentjes over elkaar, sigaretje tussen de vingers, kinnetje iets omhoog, de boel in de gaten te houden. En dan denken wij allemaal: ‘Wat hebben we het toch goed.’
.
En weer was er een begin van iets. Haar naam.
Ooit hebben we haar uit het hoofd kunnen praten dat er A.M.H. Hendrix op de cover zou komen te staan. Wij vonden dat iets te. Je woont in Nijmegen, weet je wel. Maar ergens zijn die initialen niet zo vreemd, want Hanneke heeft iets elegants. Tegelijkertijd is ze ook one of the guys. Hanneke kon in elk geval niet alleen Hanneke blijven als je als schrijvers zoveel met elkaar optrekt. Haar twee bijnamen zijn in dezelfde tijd ontstaan:
– Henk, en de
– Diva van de Nijmeegse en weldra Vaderlandse Letteren.
U mag zelf raden met welke bijnaam ze het meeste moeite had.
Een maand geleden vroeg ze vlak voor een optreden – ik was daar weer eens presentatortje – of ik haar zo niet meer wilde aankondigen. Ik vroeg: ‘Hoe?’ Met de tanden op elkaar zei ze: ‘De Diva van de Nijmeegse en weldra Vaderlandse Letteren’. Ik heb gehoorzaamd. Waarom? Eens heb ik haar Facebook gehacked en een liedje van Marco Borsato op haar tijdlijn gezet. Ik kreeg een high-five-boycot van maar liefst twee en een halve dag. Dat is heftig. Dan kijk je wel uit bij Henk.
.
Nu is daar Henks eerste boek. Eindelijk. Met een flinke stoot adrenaline heb ik De verjaardagen gelezen. Het vertelplezier springt van de pagina’s. Alleen al de woorden botervlaai, zaterdagmiddagwinkel, bakkersvrouw, kersenbier, erlenmeyer, traptractor en oudroze. Ik zie voor me hoe Henk dat met een enorme glimlach en een peuk in de hoek van die lach op haar laptop heeft getikt.
En dorpshavo. Geen dorpsmavo, zoals je misschien zou verwachten, maar dorpshavo, een fraaie, subtiele keuze. O, en Bakkertje Deeg. Leve Bakkertje Deeg! We moeten een fanclub oprichten. Ik had trouwens vroeger ook een traptractor.
.
Henk, ik zat in dat dorp, ik stond in die bakkerij te wachten op mijn brood. Jij kan alles. Je zoomt in, zoomt uit, trekt alle registers open en het klinkt allemaal even goed. En het beklijft. Als je het gelezen hebt, móét je er met iemand over praten. Ik kan daar nog veel meer over zeggen, maar kom op Willem, show don’t tell, lees liever je favoriete passage voor.
.
Mijn favoriete passage:
.
Ze [Lies] dacht aan haar moeders handen, aan de lichte zachte zoenen op haar haar, aan de ademhaling van haar moeder wanneer ze bij haar kwam kijken en Lies deed alsof ze sliep. Lies deed altijd alsof ze sliep. Dat was het fijnst. Dat mogen afluisteren van iemand die denkt dat je er niet bent. Dat je zeker weet dat ze het doen om zichzelf en niet omdat ze denken dat jij dat graag wilt. Die kus plantte haar moeder daar, omdat ze van Lies hield.
.
Pagina 222, dames en heren.
.
We zijn concurrenten nu, Henk, en serieus, ik ben bang dat er daardoor dingen tussen ons veranderen. Misschien helpt het als we terugdenken aan het begin. Met Michiel Romeijn aan de bar. Of in Huize Heyendaal, met die grijze dichter. Voor degene die er niet bij waren: Hij droeg een gedicht voor dat ging over hoe zijn gerimpelde geslacht zich traag ontvouwde terwijl hij naar jonge scholieres keek.
Ik denk dat het helpt als we terugdenken aan het begin. Welk begin dan ook. Dit is een begin. Er is altijd een begin. We zijn vrienden en collega’s en ik hoop dat dat zo mag blijven. Ik gun je alle succes van de wereld. Tenminste, als je me nog eens noemt in literair tijdschrift P.
.
Henk, ik wens je veel verkochte Verjaardagen en een heule lange schrijverscarriere! Met water en thee!
.
En dan wil ik graag eindigen met de ‘Nul woorden tellende omschrijving van het gevoel van de dag’…
.
[zoiets!]
.
.
Het boek van Hanneke is o.a. hier te koop. En dit is de geweldige booktrailer die erbij hoort, gemaakt door Torre Florim (De Staat):

3 gedachten over “Er is altijd een begin (met water en thee!)”

  1. Wauw, wat een mooie speech! Ik heb Hanneke’s boek bewaard voor mijn vakantie, die viel echter in het water, dus hij ligt nog braaf te wachten. Na deze mooie aankondiging heb ik er nog meer zin in.

  2. Ik hoop dat de vakantie in het water viel en niet het boek, want dat is lastig lezen :).
    Ik hoop trouwens helemaal niet dat je vakantie in het water viel. Maar ja, volgens mij is dat wel zo.
    Dank voor je berichtje!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *