Kerktoren


‘Eén gebouw was er op mijn dorp, dat mijne grootste bewondering wekte. Dit gaf mij de indrukken, die mij het eerst met liefde voor de bouwkunst vervulden. Dat gebouw was de hooge kerktoren van Beuningen. Zulk een toren als deze was er in de geheele wereld niet te vinden, dacht mij.’
Ik lees dit in de autobiografie Bladzijden uit mijn leven van Johannes van ’t Lindenhout uit 1900. Hij kwam uit Beuningen, was een boerenzoon die zelf nooit boer werd en hij schreef. Tot zover de overeenkomsten. Van ’t Lindenhout staat vooral bekend als oprichter van Weesinrichting Neerbosch.
Over de kerktoren raakt hij niet uitgepend. ‘Ik heb er dikwijls naar staan kijken, en mij verbeeld dat hij al hooger en hooger werd, en wanneer dan aan de tegenovergestelde zijde een bui van donkere wolken aan kwam drijven, dan trilde mijn hart van vrees, dat zij tegen den mooien toren zouden botsen en hij daardoor omver zou vallen.’
Het is vooral de haan bovenop de toren die in zijn jeugd de aandacht trekt. Zijn vader vertelt hem het verhaal dat er vlak voor zijn geboorte een storm woedde waarbij het gebouw scheef zakte. Ze hadden ’m rechtgezet en bij die gelegenheid de haan er afgehaald. De leidekkers droegen hem op hun rug door het dorp en alle boerenmeisjes werden uitgenodigd om er overheen te springen. Dan konden ze voortaan zeggen dat zij over de haan van de kerktoren waren gesprongen.
Het moedigt me aan om weer eens naar de kerk te gaan. Voor de ingang tuur ik naar boven en probeer te voelen wat Van ’t Lindenhout, een protestant nota bene, als klein jochie voelde. Er staat geen wind, er zijn geen wolken en de toren wil maar niet groeien, hoe hard ik mijn verbeelding ook laat werken. Maar de goudkleurige haan staat trots te blinken in de zon.
Verderop schrijft Van ’t Lindenhout: ‘(…) ik heb al vroeg begrepen, dat er niets veranderlijker is in de wereld dan kerken, en het dus gevaarlijk is, daar zijne hoop op te stellen.’ In Beuningen was de kerk toen al minstens vijf keer opgebouwd en afgebroken. Aan toekomstvoorspellingen waagt hij zich maar niet.
Het doet me denken aan Afferden, Puiflijk, Deest, Horssen en Batenburg, waar de kerken de afgelopen jaren een voor een werden ontmanteld. Twee zijn er verkocht en in de andere drie vinden geen vieringen meer plaats, daar is het alleen nog de vraag wanneer ze in de verkoop gaan. Over de Beuningse kerk zou ook ik geen uitspraak durven doen.
.
Een verkorte versie van deze tekst verscheen als column in De Gelderlander.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *