Missie

In 1916 kwam in Beuningen mijn oudtante Annie ter wereld. In 1941 trad ze toe tot de Zusters van Liefde. Ze kreeg de naam Zuster Materna, maar voor de familie bleef ze ‘tante Annie’. Ze werkte in het blindeninstituut in Grave en later, in de jaren 70 en begin jaren 80, op een school in Washabo, Suriname.Ik heb diep respect voor mijn oudtante. Ze koos ervoor om voor lange tijd in een ver, onbekend land arme kinderen te helpen. Ik heb haar niet gekend, ze overleed in 1993, maar binnen de familie gold ze als de liefste tante. In brieven aan mijn ouders toont ze zich betrokken. Op foto’s staat een vitale, charmante vrouw. 

Dat is het verhaal van mijn oudtante, maar het is niet het hele verhaal. Ik heb er nooit echt bij stilgestaan dat het missiewerk hand in hand ging met het kolonialisme. De zusters en paters bouwden scholen en ziekenhuizen en brachten tegelijkertijd hun godsdienst mee. In ruil voor onderwijs en zorg werden mensen overgehaald hun eigen geloof af te leggen. Dat kwam de Nederlandse overheid goed uit, zo behield het ook op dat vlak de macht over de Surinaamse bevolking. 

De Vlaamse politicoloog Olivia Rutazibwa zegt dat de zusters en paters moeilijk iets te verwijten valt. Wat ze deden, deden ze met de beste bedoelingen. In het huidige debat zou het volgens haar ook niet moeten gaan over wie schuldig is. Dat staat de pijnlijke waarheid alleen maar in de weg, namelijk dat racisme altijd structureel is, een ideologie. In een interview laat ze zien dat racisme in de koloniale tijd werd gebruikt om een kapitalistisch systeem te rechtvaardigen. “Je moet een logica hebben om mensen te kidnappen, ze van de ene naar de andere kant van de wereld te brengen en aan het werk te zetten.”

Dit verleden galmt nog altijd na.

Deze column verscheen in De Gelderlander.

Het interview met Olivia Rutazibwa heeft me dagen bezig gehouden. Het is als video en als podcast hier te vinden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *