Gelijke

‘Jongen, het zal nooit, nooit, maar dan ook nóóit wat met jou worden,’ schreeuwt een leraar tegen een leerling die zich heeft verslapen. Je voelt meteen aan: dit is geen goede leraar. Maar het krijgt meer lading als je weet dat de leerling Sinan Çankaya heet en de leraar Nico Konst, ooit de tweede man van de extreemrechtse Centrumpartij.

In het boek Mijn ontelbare identiteiten is dit incident het startpunt voor een bespiegeling van hoe we in Nederland omgaan met ‘de Ander’. Het trok mijn aandacht, omdat schrijver en antropoloog Çankaya uit Nijmegen komt en we in hetzelfde jaar geboren zijn. Als ik op mijn 12e voor het Kandinsky College had gekozen, dan had ik mogelijk bij hem in de brugklas gezeten en geschiedenisles gehad van Konst. 

In het boek schakelt Çankaya veelzeggende ervaringen uit zijn leven aaneen. Zo komt zijn moeder hem een keer met de auto ophalen van een voetbaltraining bij De Goffert. Een groep hooligans belaagt de auto. Jeugdspeler Çankaya zet het raam op een kiertje en roept: ‘Ik ben ennieseejer, ik voetbal hier, ik ben ennieseejer.’ Hij toont zijn sporttas, waarna de hooligans kalmeren. 

Het hele boek ademt het verlangen: zie mij als een gelijke, zie mij als een individu. Het is een persoonlijk gevecht tegen racisme, uitsluiting en ontheemding, waarbij zowel verzet als jezelf aanpassen niets uithaalt. ‘Of ik nu hard brul of op mijn knieën ga om dankbaarheid te betuigen, ‘oorspronkelijke’ Nederlanders bepalen wanneer je er plots toch niet helemaal bij hoort.’

Tegen het einde richt hij zich tot docenten, met Konst in zijn achterhoofd. ‘Jullie woorden doen ertoe. Jullie woorden scheppen een wereld en die kan veilig en onveilig zijn.’ In dat opzicht ben ik blij dat ik destijds voor een andere school koos.  

Deze column verscheen in De Gelderlander.
De laatste twee citaten uit het boek zijn in de tekst iets aangepast vanwege de beperkte ruimte in de krant, maar mijn inziens is de strekking precies hetzelfde.
Meer info over
Mijn ontelbare identiteiten vind je hier.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *