Kilometers

Als je vanuit een helikopter in ons huis zou kunnen kijken, zoals filmploegen dat soms zo mooi doen, zou je zien hoeveel rondjes ik op een avond door het huis loop met het kind op de arm. (Eigenlijk mag ik niet ‘het kind’ zeggen, maar daar trek ik me niets van aan, het is gewoon ‘het kind’ in dit soort situaties). Kilometers maak ik, vooral door de woonkamer, want de hal is te smal en te kaal en te saai, en de slaapkamer is te koud en te onhandig qua inrichting. Er is niets vervelender dan heen en weer lopen rondom een bed.
Dus passeer ik voor de zoveelste keer de boekenkast en merk dan ineens, tot mijn grote en vooral stille vreugd, dat het kind gestopt is met huilen. Echt? Ja echt, ze is stil. Met haar rode, waterige ogen kijkt ze verwonderd om zich heen. Nog steeds is haar leven heel erg kort en is alles voor haar heel erg nieuw. Ondertussen blijf ik doorlopen en denk ik aan hoe klein dit huis is. En ik weet dat als ik nu stil ga staan of even ga zitten, ze weer zal beginnen te kronkelen met dat kleine lijfje. Dan komen de geluidjes, korte kermpjes als aankondiging van een nieuwe hoosbui. Het kind zal er alles aan doen om me weer in beweging te krijgen en te houden.
Maar ik sta niet stil en ik ga niet zitten. Ik loop. Ik maak mijn rondjes door dit veel te kleine huis, met mijn tanden op elkaar. Het mag nu niet te lang meer duren. Ik heb kramp in mijn armen, in mijn benen en in mijn hoofd. Gelukkig voel ik het einde naderen. Ze knippert met haar ogen, knikkebolt en valt in slaap. Nu niet te snel zijn, wacht tot ze nog wat dieper slaapt. In mijn hoofd tel ik tot honderd. Stilletjes loop ik naar de slaapkamer en leg haar zo voorzichtig mogelijk in bed. Nog even laat ik mijn hand onder haar hoofd rusten en schuif ’m er dan kalm onderuit. Langzaam doe ik een stap naar achteren, en nog een, ik wacht, draai naar de deur, kijk een laatste keer om, en jawel hoor, ze heeft haar ogen geopend. Pruillip, korte kermpjes.
Ik maak mijn schouders los. Een nieuwe wandeltocht vangt aan.

Fauser

voorkant

Samen met tekenaar Joost Dekkers maakte ik een hoofdstuk voor Fauser, een graphic novel over een hedendaagse antiheld die afgelopen week verscheen. Voor elk hoofdstuk werd een schrijver aan een tekenaar gekoppeld. Literaire namen als Walter van den Berg, Maartje Wortel en Erik Jan Hermans en tekenaars als Olivier Heiligers, Ruben Accou en Chiel te Bokkel bogen zich over het personage en leverden elk hun eigen blik op de ontwikkelingen rondom Fauser. Fauser is een reaguurder. Hij laat anoniem de meest onfatsoenlijke reacties achter op sites zoals GeenStijl en de Telegraaf. Hij vindt Nico Dijkshoorn grappig en stemt op Geert Wilders. Elke vier pagina’s wisselden de schrijver en de illustrator van het verhaal.

Het was erg tof om aan dit project mee te werken, zeker samen met Joost. We kregen het eennalaatste hoofdstuk toebedeeld en brachten de verhaallijnen uit de vorige hoofdstukken een beetje bij elkaar.

Fauser werd besproken bij het Radio 1-programma Nooit meer slapen >>
Dennis Gaens, die het project leidde, werd geïnterviewd over Fauser door Nijmegen Cultuurstad >>

Fauser is via iedere boekhandel en webwinkel te verkrijgen, maar ook bij de Wintertuin.

Geen conclusies

Vernam op een en dezelfde dag dat de nieuwste trend bij moderne dans is dat er gewoon niet meer wordt gedanst en dat in een Achterhoeks dorpje de fanfare niet meer mag meelopen in de carnavalsoptocht omdat er anders geen toeschouwers zijn.
Laat ik hier verder maar geen conclusies aan verbinden.

Melkdroom

Ik zeg tegen mijn dochter dat ze een babyface heeft en dat dat goed is. Ze reageert niet. Ze snurkt. Af en toe smakt ze. Ze zit midden in een melkdroom.

Later huilt ze en zing ik zachtjes Kortjakje voor haar en bedenk me te laat dat dat eigenlijk een hoerenliedje is. Ik zing een hoerenliedje voor mijn dochter, maar ik kan halverwege het liedje niet ineens stoppen. Ik moet er even doorheen.

Ik moet denken aan de kraamverzorgster, in die eerste dagen. Elke ochtend begon ze haar werkdag met het een voor een openen van de poepluiers uit de nacht. Ze was heel blij met die luiers. Ik mis haar.

Magazine ‘Schrijver in huis’

20150121_204217

In oktober 2014 woonde en werkte ik drie weken in een verzorgingshuis in Eindhoven voor het project Schrijver in huis. De teksten die ik tijdens mijn verblijf schreef zijn nu gebundeld in een magazine. Ik had tijdens mijn residentie, net als veel bewoners, geen computer tot mijn beschikking en schreef mijn teksten op gebruikt papier dat ik vond in het verzorgingshuis. Deze papieren zijn integraal opgenomen in het magazine en dat maakt het extra mooi, al zeg ik het zelf.
.
Het magazine is te koop voor € 7,50 (incl. verzendkosten), en wel hier.

20150121_192337

20150121_192520

De Ruwe Gelderlander en Ondercast

Wat ze ook zeggen over het afgelopen jaar: 2014 heeft in elk geval twee mooie, nieuwe literaire initiatieven gebracht. Niet alleen omdat ik er in/op mocht publiceren, al helpt zoiets altijd mee, maar omdat het waardevolle en verrassende toevoegingen zijn aan het literaire aanbod.
.
image-4670493
.
Literair tijdschrift Op Ruwe Planken ging de samenwerking aan met Dagblad de Gelderlander en dat leverde door het jaar heen drie fraaie, avontuurlijke literatuurbijlages op in de krant. Een regionale krant dat zoveel aandacht besteed aan literatuur: hulde! In de laatste editie staat een kort verhaal en een stiftgedicht van mijn hand. Zie de krant van zaterdag 13 december.
.
cropped-oc-nieuwlogodef
.
Alleskunner Dennis Gaens kwam op de proppen met de maandelijkse literaire podcast Ondercast. Het betere radiowerk. Voor de kerstaflevering sprak ik een soort prozagedicht in. Tenminste, ik denk dat je het zo kunt noemen. Beluister Onderkerst hier >>
.

De reis naar Dreumel

Een ode aan Frans Kusters
.
In het al wazig wordende licht van de avondzon liep ik met Liesbeth naar de Groesbeekseweg.
(uit: Eerste biecht)
.
De parabel van de talenten hoorde ik voor het eerst op een zomerse zondagochtend in de Sint Jozefkerk aan het Keizer Karelplein.
(uit: De verdeling van de talenten)
.
Op een van de zonovergoten achterbalkonnetjes van de Hugo de Grootstraat kamde een oude man in zwembroek een ivoorkleurige kat.
(uit: Een zomermiddag, lang geleden)
.
aui_kusters_f_37841
.
In de verhalen van Frans Kusters wemelt het van de Nijmeegse straatnamen, vooral in zijn laatste bundel Paarse dingen. Waarschijnlijk is er geen enkele schrijver die Nijmegen zo vaak als decor voor zijn verhalen gebruikt als Kusters.
Toch wilde hij geen Nijmeegse schrijver genoemd worden. Bij zijn overlijden las ik in een artikel dat Jos Joosten, hoogleraar letterkunde aan de Radboud Universiteit, toen hij directeur was van het Wintertuinfestival in de folder had gezet: ‘de Nijmeegse schrijver Frans Kusters’. Hij had een boze brief van Kusters gekregen. Een schrijver uit Amsterdam noemde je toch ook geen Amsterdamse schrijver?
De reactie van Kusters is begrijpelijk, maar zo gaan die dingen. Als je in Nederland schrijver bent en niet in Amsterdam woont, moet dat genoemd worden, het is een welhaast exotisch gegeven. De Amsterdammers vinden het bijzonder en vooral onbegrijpelijk dat je niet in hun stad woont, de mensen uit je eigen stad snappen het ook niet helemaal en willen graag weten waarom je toch in hemelsnaam in hun stad blijft.
Anton Dautzenberg, woonachtig in Tilburg, zei op een symposium in zijn eigen stad, waarbij hem was gevraagd iets te zeggen over die stad, dat hij niet van die stad was. Hij was van geen enkele stad; hij woonde in zijn hoofd.
Gummbah, ook Tilburger, vertelde een keer dat ze in Amsterdam altijd lachen als hij na een optreden of een feestje zegt dat hij terug moet naar Tilburg. Ze denken dat het een grap is, dat hij nog doet alsof hij in Brabant woont maar al lang verhuisd is naar de hoofdstad.
. Lees verder De reis naar Dreumel

Schrijver in huis

De afgelopen drie weken verbleef ik als artist in residence in verzorgingshuis Vitalis Berckelhof in Eindhoven. In deze periode was ik niet alleen verstoken van jonge mensen, maar ook van internet, omdat de ouderen niet of nauwelijks online gaan. Daardoor zijn alle teksten voor dit project met pen op papier gezet. Hiervan werden foto’s gemaakt en die werden weer geplaatst op een website, voor belangstellenden van buitenaf. Hieronder zijn twee voorbeelden van teksten te vinden. Ook heb ik elke dag een audiodagboek ingesproken. Al mijn bijdragen zijn hier na te lezen en te beluisteren: www.schrijverinhuis.nl/verhalen
.
(Klik op foto voor vergroting)
p1030520

.
p1030588

Opa

Mijn opa zat in de gemeenteraad. Hij werkte zelfs een paar jaar als wethouder, wat je er in die tijd gewoon bij kon doen. Hij was boer. Een boer met een mening. Mijn opa kon uren praten over politiek. Het verhaal gaat dat hij op sommige verjaardagen in het dorp niet meer welkom was, omdat hij altijd maar bleef doorzagen over lokale kwesties.
..
Dit is allemaal voor mijn tijd. De enige keer dat ik mijn opa over politiek hoorde praten was in het verzorgingshuis. We zaten in de gemeenschappelijke ruimte met appelsap en een koekje. Hij had het over verkiezingen en noemde namen van partijen en van raadsleden. Mijn vader praatte er doorheen zonder dat opa het in de gaten had. Hij vertelde dat opa in de gemeenteraad had gezeten en wethouder was geweest. Dat wist ik nog niet. Het vervulde me van trots. Ik liet mijn koekje liggen en luisterde geconcentreerd naar opa. Het verhaal moest wel belangrijk zijn, maar het was lastig te volgen want het waren allemaal nieuwe namen voor mij. Ik pakte pen en papier en schreef op wat hij zei. Het ging snel, ik kon er geen wijs uit.
Toen kwam ik op het idee om de verkiezingen na te spelen. Ik haalde een schaal uit de keuken van het verzorgingshuis die ik gebruikte als stembus. Ik knipte een vel papier in vier stukken: de stembiljetten. Op de biljetten schreef ik de partijen die hij had genoemd en tekende er steeds een vierkantje achter. Ik vroeg of er nog meer partijen waren, maar hij reageerde niet. Hij bleef doorpraten over de verkiezingen. Er was iets met een man, ik begreep het niet. Mijn moeder vulde het lijstje van de partijen aan.
De verkiezingen konden beginnen. Ik deelde de stembiljetten uit aan mijn vader, mijn moeder en mijn opa. Ik legde het stembiljet voor hem neer, stopte een pen in zijn hand, en zei dat hij een partij moest aankruisen. Hij wierp een blik op het biljet en keek toen weer voor zich uit, praatte op serieuze toon door over die man. Ik zei dat ik het wel even voordeed. Ik legde mijn stembiljet naast de zijne, koos een partij waarvan ik dacht dat hij die zou kiezen en zette met mijn eigen pen een kruisje in het vierkantje. Opa lette niet op mij, hij praatte door. Hij had nog steeds de pen in zijn hand. Ik tikte op zijn arm. Hij keek mijn kant op. Toen zei mijn moeder dat het wel mooi was geweest, dat de verkiezingen nu waren afgelopen. Ik pakte snel opa’s biljet en zette een kruisje bij de partij waarvan ik dacht dat hij die zou kiezen. Ik verzamelde de biljetten van mijn ouders en keek welke partij de meeste stemmen had. Het was de partij waarvan ik dacht dat hij die zou kiezen.
.
Een paar maanden later stopte het gepraat van mijn opa. Hij zei niets meer, vaak had hij zijn ogen dicht. Niet lang daarna moesten we hem voeren. Niet lang weer daarna bleef hij de hele dag op bed liggen. Op een dag zei mijn moeder dat ik niet naar school hoefde en dat ik hem nog een keer mocht zien. Hij ademde heel langzaam en had een blauw gezicht. Ik hield zijn hand vast en dacht aan de verkiezingen. Ik stelde hem voor als wethouder. De volgende ochtend stierf hij..
.
Toen ik voor het eerst mocht stemmen, was dat voor de gemeenteraad. Mijn opa en oma van de andere kant waren inmiddels ook overleden. De vrouw van de wethouder was de enige overgeblevene van mijn opa’s en oma’s. Met haar speelde ik Rummikub. Ik vertelde over de verkiezingen en dat ik aan opa moest denken. Ze glimlachte, maar zei verder niets. We zaten in de gemeenschappelijke ruimte van hetzelfde verzorgingshuis.
De tweede keer dat ik mocht stemmen, voor de Tweede Kamer, was ook zij overleden.

..
Van 13 oktober tot en met 2 november ben ik terug in een verzorgingshuis. Voor het project Schrijver in huis verblijf ik drie weken in Vitalis Berckelhof in Eindhoven. De verhalen die ik in deze periode schrijf, worden gepubliceerd op de site van Schrijver in huis en op de speciale Facebookpagina.